Kedi Yaşı Hesaplama

İnsan yaşı nasıl hesaplanır?

Hesaplayıcı, kedi yaşını Feline Veterinary Medical Association'ın (FelineVMA) yaş tablosuyla insan yaşına çevirir. Tablo, ilk iki yıl için sabit noktalar belirler: 1 aylık bir kedi insan yaşıyla 1 yaşında, 3 aylık bir kedi 4 yaşında, 6 aylık bir kedi 10 yaşında, 1 yaşındaki bir kedi 15 yaşında, 2 yaşındaki bir kedi ise 24 yaşındadır. Bundan sonra her kedi yılı 4 insan yılı ekler.

Tablo, rakamlarının dayandığı bir çalışma göstermez. Bir ölçüm değil, mesleki bir uzlaşıdır.

Hesaplayıcı, sabit noktaların arasını düz bir çizgiyle birleştirir. Bu enterpolasyon FelineVMA'nın değil, bizim tercihimizdir. Örneğin 9 aylık bir kedi için sonuç 12,5 çıkar. Hesaplayıcı, kendi yaşımızı söylerken yaptığımız gibi tamamlanmış yılları sayar ve bu yüzden 12 gösterir.

Dört yaşam evresi

Yaşam evresi, American Animal Hospital Association ve American Association of Feline Practitioners'ın Feline Life Stage Guidelines yönergelerine (AAHA/AAFP, 2021) dayanır. Yönergeler kedinin hayatını dört evreye ayırır:

• Yavruilk 1 yıl
• Genç yetişkin1–6 yıl
• Olgun yetişkin7–10 yıl
• Yaşlı11 yıl ve üzeri

Yönergelerin kendisi de sınırların kesintisiz bir sürecin keyfî bölümleri olduğunu söyler. Bir kedi, doğum gününde bir gecede değişmez.

Hesaplayıcı tam yılları sayar; bu yüzden 10 yaş 11 aylık bir kedi hâlâ olgun yetişkindir ve yaşlılık evresi 11 yaşında başlar. Kedinizin içinde bulunduğu evrenin bakımı ve kontrolleri için ne anlama geldiğini veteriner hekiminize sorun.

Beklenen ömür: bu sayı ne anlama gelir?

Beklenen ömre ilişkin rakamlar, Teng ve arkadaşlarının (2024) Birleşik Krallık'ta birinci basamak veteriner kliniklerinde izlenmiş ve ölmüş 7.936 kedi üzerine yaptığı çalışmaya dayanır; kayıtlar VetCompass'tan alınmıştır. Tüm bu kediler için doğumda beklenen yaşam süresi 11,74 yıldı.

Yazarlar her kedinin verilerini açık veri olarak yayımladı. Hesaplayıcıdaki rakamları bu verilerden biz hesapladık; bunlar yazarların yayımladığı rakamlar değildir.

Belirli yaştaki bir kedi için hesaplayıcı, verilerde yalnızca en az o kadar yaşamış kedilere bakar. Bu kediler arasında cinsiyetin, kısırlaştırmanın ve ırkın ulaşılan yaşı ne kadar değiştirdiğini, her etkeni diğer ikisine göre düzelterek hesaplar. “Bilmiyorum” yanıtını verirseniz o etken hesaba katılmaz ve kediniz o etken açısından ortalama sayılır.

Sonuç; sizinkiyle aynı profildeki kedilerin ulaştığı ortalama yaşı, bunların yarısının ulaştığı yaş aralığını, 15 ve 20 yaşına ulaşma olasılığını ve her yanıtın ne kadar eklediğini ya da çıkardığını gösterir. Yalnızca en az sizin kediniz kadar yaşamış kediler sayıldığı için, daha büyük bir kedinin ortalaması doğumdaki 11,74 yıldan yüksektir.

Beklenen ömür yalnızca verilerde kedinizin yaşına ulaşmış en az 300 kedi varsa gösterilir. Bu verilerde bu koşul 20 yaş 1 aylık kedilere kadar sağlanıyor.

Bunlar aynı yaş, cinsiyet, kısırlaştırma durumu ve ırktaki kediler için ortalamalardır, kediniz için asla bir öngörü değildir. Kediler birbirinden çok farklıdır; sağlık, bakım ve kalıtım, hesaplayıcının görebildiği her şeyden daha önemlidir. Kedinizi değerlendirebilecek kişi veteriner hekiminizdir.

Kedilerin ne kadar yaşadığını neler etkiler?

Çalışma kedileri cinsiyete, kısırlaştırmaya ve ırka göre karşılaştırdı. Aksini belirtmedikçe aşağıdaki rakamlar çalışmanın kendi rakamlarıdır.

Cinsiyet

Dişilerde doğumda beklenen yaşam süresi 12,51 yıl, erkeklerde 11,18 yıldı. Bu rakamlar iki grubu olduğu gibi karşılaştırır. Kısırlaştırma ve ırka göre düzeltildiğinde, 9 ayını doldurduktan sonra ölen kediler arasında erkekler dişilerden 1,20 yıl daha kısa yaşadı.

Kısırlaştırma

Cinsiyet ve ırka göre düzeltildiğinde, 9 ayını doldurduktan sonra ölen kediler arasında kısırlaştırılmış kediler kısırlaştırılmamışlardan 1,07 yıl daha uzun yaşadı. Kısırlaştırılmamış kedilerin 3 yaşından önce ölme odds'u da kısırlaştırılmış kedilerinkinin 4,29 katıydı.

Irk

Melez kedilerde doğumda beklenen yaşam süresi 11,89 yıl, safkan kedilerde 10,41 yıldı. Cinsiyet ve kısırlaştırmaya göre düzeltildiğinde, 9 ayını doldurduktan sonra ölen kediler arasında safkan kediler 1,27 yıl daha kısa yaşadı ve 3 yaşından önce ölme odds'ları melez kedilerinkinin 1,83 katıydı.

Irklar tek tek ele alındığında doğumda beklenen en uzun yaşam süresi Burma (14,42 yıl) ve Birman (14,39 yıl) ırklarındaydı, en kısası ise Sphynx ırkındaydı (6,68 yıl); ancak bu rakam yalnızca 18 kediye dayanıyor. Hesaplayıcı yalnızca kedinizin melez mi safkan mı olduğunu sorar, hangi ırktan olduğunu sormaz.

Kedi yaşlandıkça bu etkenlerin önemi azalır

Yukarıdaki çalışma rakamları 9 ayını doldurduktan sonra ölen kedilere aittir. Zaten daha yaşlı olan bir kedi için aynı etkenler daha küçük bir fark yaratır. Tablo, belirli bir yaşa ulaşmış kediler arasında her etkenin ulaşılan ortalama yaşı ne kadar değiştirdiğini gösterir.

Erkek dişiyle, kısırlaştırılmış kısırlaştırılmamışla, safkan da melezle karşılaştırılır; her etken diğer ikisine göre düzeltilmiştir. Yöntemimiz çalışmanınkinden farklı olduğu için rakamlar çalışmanın kendi rakamlarıyla tam olarak örtüşmez. İşareti ne olursa olsun sıfıra yakın değerler, etkenin o yaşta pek fark yaratmadığı anlamına gelir.

Kilo

Çalışmadaki kedilerin yetişkinlikteki medyan ağırlığı 5,5 kg idi. Yazarlar sonuçlarını, Avustralya ve ABD'den çalışmalarla birlikte, hafif fazla kilonun daha uzun bir yaşamla ilişkili olduğuna dair bir işaret olarak yorumluyor. Bu onların yorumudur; hesaplayıcı kilo sormaz.

Ev içinde mi, dışarıda mı?

Çalışma, kedilerin evde mi yaşadığını yoksa dışarı mı çıktığını kaydetmedi; bu yüzden burada bununla ilgili rakam yok ve hesaplayıcı bunu sormuyor. Yazarlar, dışarı çıkabilmenin kaza, kavga ve enfeksiyon riski getirdiğine dikkat çekiyor.

Sık sorulan sorular

Kediler kaç yıl yaşar?

Rakamlarımızın dayandığı, Birleşik Krallık'ta yapılan çalışmada kedilerin doğumda beklenen yaşam süresi 11,74 yıldı: dişilerde 12,51, erkeklerde 11,18 yıl. Bu bir ortalamadır ve kediler birbirinden çok farklıdır. Sizinkiyle aynı yaş, cinsiyet, kısırlaştırma durumu ve ırktaki kedilerin ortalaması için yukarıdaki hesaplayıcıyı kullanın.

Kedim insan yaşıyla kaç yaşında?

Kedinizin yaşını yukarıdaki hesaplayıcıya yıl ve ay olarak girin. FelineVMA tablosuna göre 1 yaşındaki bir kedi insan yaşıyla 15 yaşında, 2 yaşındaki bir kedi 24 yaşındadır. Bundan sonra her yıl 4 yaş eklenir; yani 10 yaşındaki bir kedi 56 yaşındadır. Yukarıdaki tablo 20 yaşına kadar her yılı gösterir.

Neden kedinin yaşını basitçe 7 ile çarpmıyoruz?

Çünkü tabloya göre kediler sabit bir hızla yaşlanmaz. Bir kedi insan yaşıyla ilk yılında 15 yaşına, ikinci yılın sonunda 24 yaşına ulaşır, sonra her yıl 4 yaş büyür. 7 ile çarpıldığında 1 yaşındaki bir kedi 7 yaşında, 10 yaşındaki bir kedi 70 yaşında olurdu; tabloya göre ise 15 ve 56 yaşındadır.

Kısırlaştırılmış kediler daha uzun mu yaşar?

Çalışmada, 9 ayını doldurduktan sonra ölen kısırlaştırılmış kediler, cinsiyet ve ırka göre düzeltildiğinde kısırlaştırılmamışlardan ortalama 1,07 yıl daha uzun yaşadı. Kısırlaştırılmamış kedilerin 3 yaşından önce ölme odds'u kısırlaştırılmış kedilerinkinin 4,29 katıydı. Birkaç yaşına gelmiş kedilerde fark çok daha küçüktür; yukarıdaki tablo bunu gösteriyor.

Evden çıkmayan kediler daha uzun mu yaşar?

Çalışma, kedilerin evde mi yaşadığını yoksa dışarı mı çıktığını kaydetmedi; bu yüzden verebileceğimiz bir rakam yok ve hesaplayıcı da bunu sormuyor. Yazarlar, dışarı çıkabilmenin kaza, kavga ve enfeksiyon riski getirdiğine dikkat çekiyor.

Irk fark eder mi?

Çalışmada melez kedilerde doğumda beklenen yaşam süresi 11,89 yıl, safkan kedilerde 10,41 yıldı. Irklar tek tek ele alındığında beklenen en uzun yaşam süresi Burma ve Birman ırklarında, en kısası Sphynx ırkındaydı; ancak çalışmada yalnızca 18 Sphynx kedisi vardı. Hesaplayıcı yalnızca melez ve safkan arasında ayrım yapar.